A-Infos (tr) Italy, Umanita Nova #27-25 - Geçişteki Anarşistler (1937–1948). FAI’nin 80. yıldönümünde tarih yazımı üzerine düşünceler (ca, de, en, fr, it, pt) [makine çevirisi]

İtalyan Anarşist Federasyonu’nun kuruluşunun 80. yıldönümü vesilesiyle 
birçok etkinlik düzenlenirken, özellikle dikkat çekici olanlardan biri 
bilimsel bir kongredir (Carrara, 11–12 Ekim 2025). Umanità Nova okurları 
için, yakın zamanda Viella yayınevinden çıkacak bir derleme içinde yer 
alan, Direniş’teki anarşistlere adanmış (Claudio Silingardi tarafından 
derlenen) bir makalemde ele aldığım bazı metodolojik, ama aynı zamanda 
benim görüşüme göre özsel temaları özetlemek istiyorum. İlk mesele, 1945 
yılının “kutsal” dönemleme kesitini aşmak ve bunun yerine daha uygun, 
ancak karmaşık bir dönemi  yani 1937–1948 kriz on yılını  benimsemek, 
böylece bakış açısını köklü biçimde değiştirmektir. Son olarak, savaş 
sonrası dönemde anarşist safların “daralmasını” açıklamaktır; açıkça 
görülen, sık sık bastırılan ve kaynaklarca geniş ölçüde doğrulanan bir olgu.

1945 yılının küresel ve İtalyan tarih yazımında belirleyici bir dönüm 
noktası olarak yetersizliği, aksine, dikkate değer sürekliliklerle 
doğrulanmaktadır. Birincisi, 25 Temmuz 1943’ten sonra Badoglio hükümeti 
altında işlevini sürdüren, örneğin Renicci d’Anghiari gibi Slavlar ve 
anarşistler için kullanılan toplama kamplarıdır   Auschwitz’in 
kurtuluşundan (27 Ocak 1945) sonra Sovyetler Birliği’nde Gulag biçiminde 
devam eden ve Stalin’in ölümünün ötesine geçen toplama evrenleri.

İkinci süreklilik, Claudio Pavone tarafından incelenen İtalyan 
devletinin kendisidir. Pavone, kopuşun önündeki dört faktör grubunu 
engel olarak belirler: Direniş’in devlet sorununu küçümsemesi ve 
CLN’lerin kurumsal zayıflığı veya tutarsızlığı; İtalyan Sosyal 
Cumhuriyeti’nin fiilen oynadığı süreklilik rolü ve Müttefikler 
tarafından gerçekleştirilen restorasyon; Kurucu Meclis’in doğduğu 
uzlaşma ve Anayasa’nın uygulanmasındaki zayıflıklar; arındırma 
önlemlerinin ve faşizme karşı yaptırımların yetersizliği ve son olarak 
1930’larda gelişen yarı-devlet aygıtlarının ve valilik personelinin 
kalıcılığı.

1937–1948 dönemi, İtalyan anarşizminin yirminci yüzyıla özgü seyrine ait 
bir kesit olarak, hem uzun süreli iç savaşlara özgü küresel savaş ve 
savaş sonrası dinamikleri hem de İtalya’ya özgü ulusal bağlamı 
kesiştirir. O dönemde, toplumsal, siyasal ve kültürel açıdan kalıcı 
sonuçları olan travmatik kurumsal olaylar yoğunlaşmaktaydı. Giovanni De 
Luna’nın sözünü ettiği “İtalyan krizi ve geçişler on yılı” işte budur. 
Yirmi yıllık bir diktatörlükten ve yıkıcı bir savaştan çıkmanın muazzam 
zorluklarını ortaya koymuş ve “bölmeli” veya “feodal yorumlara dayalı” 
anlatıların sürmesini sağlamış bir dönemdi. Dolayısıyla o yılları 
“mümkün olduğunca bütünlüklü ve tamamlanmış bir anlatı” hâline getirme 
zamanı gelmişti. İspanya’daki antifaşizmin ağır yenilgisinin ve ırk 
yasalarının ardından, İkinci Dünya Savaşı, İtalyan Sosyal Cumhuriyeti 
(RSI), Shoah, Direniş, Güney Krallığı… birbirini izledi. 1940’ların 
başında, sonraki yarım yüzyıl boyunca egemen olacak üç büyük parti  DC, 
PCI ve PSI  kurulmaya başlandı (1992’deki İtalyan siyasal sisteminin 
çöküşüne kadar). Kurumsal referandumla birlikte Savoy Hanedanı’nın da 
sonu geldi; böylece anti-monarşist halk güçlerinin yüzyıllık mücadelesi 
tükenmiş oldu. Soğuk Savaş patlak verdi ve faşizm–antifaşizm ikilisine 
komünizm–antikomünizm çifti eklendi; “üçüncü güçler”, özellikle 
özgürlükçü esinli olanlar için politik alanlar daraldı. Ve demokratik 
cumhuriyet doğdu…

Söz konusu 1948 yılı, ad quem sınırı olarak alınabilir; bağlamsal olarak 
sayısız siyasal ve kurumsal sürekliliğin yanı sıra bazı dikkate değer 
kişisel militan uzun ömür deneyimlerine rağmen, bana göre yeni bir “geri 
dönüşsüz nokta” (1937’den sonra kronolojik olarak ikinci) ve özgürlükçü 
daralmanın başlangıcı olmuştur. Azalan kesinlikle teorik düşüncenin 
kalitesi değildi, tam tersine. Bunun en iyi örneği, Giovanna Caleffi 
Berneri’nin yönetiminde kurulduğu günden sonraki on yıl boyunca 
Avrupa’daki özgürlükçüler ile heterodoks sol arasında diyalog için bir 
entelektüel laboratuvar ve kavşak görevi gören Volontà dergisidir. 
Değişen, küresel jeopolitikle birlikte, kamusal alanın ve iletişimin 
kavranış biçimleriydi. Kuşak yenilenmesinin eksikliği, hareketin 
saflarının incelmesinin nedenlerinden biriydi; belki de tek nedeni 
değildi, hem polis kaynaklarına dayalı çalışmalardan hem de 1940’lar ve 
1950’lere ait Umanità Nova haftalık dergisinin dikkatli incelenmesinden 
anlaşılabileceği gibi.

Savaş sonrası dönemde hareket, ülkenin derin dönüşümleriyle aynı anda 
sınıfsal tabanını kaybetti. Alman işgalcisine karşı ulusal kurtuluş 
mücadelesi olarak partizan militanlık, Risorgimento’ya yapılan atıf ve 
Sovyet miti, demokrasinin geçiş döneminin etkili içerikleriydi. Yönetim 
sistemi hâline gelen antifaşizm, Siyasi ile Devlet arasındaki yeniden 
birleşmenin unsuru işlevi gördü. Kitle partilerinin gelişimi ve 
Togliatti’nin kapsayıcı stratejisiyle birlikte PCI ve CGIL, solun altüst 
edici mirasını devraldı. Kalan daralma Soğuk Savaş’la tamamlandı. Hatta 
köklü özgürlükçü geleneğe sahip bölgelerde bile, özellikle 2 Haziran 
1946 referandumu ve 1948 seçimlerinde, sempatizan çevrelerde kopuşlar 
yaşandı   “geri dönüşsüzlüğün” dönüm noktaları. İşçi hareketinin devlete 
entegre edilmesiyle normalleşme başladı. Radikal antifaşist fırsatlar 
dönemi kısa ömürlü çıktı; bunun yerine büyük umutların terk edildiği 
dönem açıldı. Bu noktada siyasal nostalji, yaratıcılığı ve toplumsal 
hayal gücünü teşvik etmek için etkisiz ve kırılgan bir dayanak olarak 
kaldı   en azından 1956 ve 1968’in henüz uzak yeni Grands Espoirs’larına 
kadar.

Giorgio Sacchetti

resimde: Clara Germani’nin “Akıl dışı” çizimi

https://umanitanova.org/anarchici-nella-transizione-1937-1948-riflessioni-storiografiche-nell80-della-fai/
________________________________________
A - I n f o s Anartistlerce Hazirlanan, anartistlere yonelik,
anartistlerle ilgili cok-dilli haber servisi
Send news reports to A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
Subscribe/Unsubscribe https://ainfos.ca/mailman/listinfo/a-infos-tr
Archive http://ainfos.ca/tr