A-Infos (tr) Mexico, FAM, Regeneracion #19 - Paraguay'da Anarşizm - Rafael Barrett ve Ekonomik Sorun (ca, de, en, it, pt)[makine çevirisi]

İspanya'da doğup Buenos Aires'e göç eden ve gazetecilik kariyerine 
1903'te El Tiempo gazetesinde başlayan Rafael Barrett (1876-1910), bir 
yıl sonra Buenos Aires muhabiri olarak Paraguay'a geldi. Üçlü İttifak 
Savaşı'nın sona ermesinden sadece 34 yıl sonra, bu soykırımın açtığı 
yaraların hâlâ iyileşmediği bir ülkenin ve halkının yürek burkan 
gerçekliğini ortaya çıkarmaya adadı kendini. 1 Toprakların büyük yabancı 
başkentlere açık artırmayla satıldığı, halkın yerbales'te (mate 
plantasyonları) açlığa ve köleliğe mahkum edildiği ve ekonomik elitlerin 
çıkarlarına tabi tutulan siyasetin, tekrarlayan darbelerin istikrarsız 
bir arenası haline geldiği bir dönemde. Aynı zamanda, Regeneración'un 
önceki sayısında da gördüğümüz gibi, proleter direnişin 
anarko-sendikalizmi kucakladığı, çok sayıda sendika örgütünün ortaya 
çıktığı ve anarşist idealin giderek yaygınlaştığı bir Paraguay.

Barret, hem resmi basını hem de kendi basınını (El Germinal) kullanarak, 
en sert eleştirilerini yönelttiği burjuva seçkinlerinin kapalı 
çevrelerinin ötesine geçerek halk kesimlerine ulaştı. Bu nedenle, 
1908'de Paraguay Bölgesel İşçi Federasyonu'nun (FORP) daveti üzerine 
verdiği "Paraguaylı İşçilere Üç Konferans" adlı konferanslar 
aracılığıyla matbaacılara, basılı yayın işçilerine ve diğer sendikalara 
ulaştı. Ancak, onu bölgedeki tarımsal ihracat sömürü rejimine karşı önde 
gelen kınama sesi yapan şey, "Yerba Mate Plantasyonları Nelerdir?" 
(1908) adlı, "Kölelik ve Devlet", "Toplama", "Ormandaki Boyunduruk", 
"Yozlaşma", "İşkence ve Cinayet" ve "Ganimet" bölümlerinden oluşan rapor 
serisiydi. Bu rapor serisinde, Paraguay devleti, yerel yönetimler, 
mahkemeler ve yerba mate şirketleri arasındaki gizli anlaşmayı kınamış 
ve bölgedeki tarımsal ihracat sömürü rejimine karşı önde gelen kınama 
sesi haline gelmiştir.

Barret, 20. yüzyılın başlarında yabancı sermayenin egemen olduğu yerba 
mate endüstrisinin doğasını doğru bir şekilde tasvir ediyor. Barret'a 
göre yerba mate plantasyonları, sömürgeci, köle sahibi ve katil olan 
Latin Amerika kapitalizminin gerçek yüzünü yansıtıyor. Analizinde, Latin 
Amerika ekonomilerinde yaygın olan ve işçileri sürekli köleliğe mahkum 
eden ileri gütme (enganche por deudas) mekanizmasını vurguluyor: 
"Bolivya ve Brezilya kauçuk plantasyonlarının, Peru şeker fabrikalarının 
şehitleri böyle güdülüyor. Buenos Aires'te fuhuş yaptırılan Orta 
Avrupalı kızlar böyle güdülüyor" ("El arreo", BARRETT, 1978: 125).
----------------------------------------------------
1. İşçi hareketini destekleyen siyasi faaliyetleri, El Germinal gazetesi 
aracılığıyla yürüttüğü militan ajitasyon ve Albay Albino Jara 
diktatörlüğü tarafından zulüm görenlere yaptığı yardımlar, 
tutuklanmasına ve Brezilya'nın Corumbá kentine sürgün edilmesine neden 
oldu; oradan da Uruguay'ın Montevideo kentine geçti. Mart 1909'da 
gizlice Paraguay'a dönerek karısı ve oğluyla birlikte Yabebyry'ye 
(Misiones) sığındı. Bir yıl sonra veremden öldü.

Barret, okuyucuya yerbal'daki yaşam ve çalışma koşullarının ayrıntılı 
bir tasvirini sunarak, ormanın sıcaklığını, işçinin ve ailesinin 
insanüstü çabasını ve ustabaşının vahşetini hissettiriyor:
Dağ: Birlikler, işçi sürüsü, eğer bir aileye izin verilirse, eşleri ve 
çocuklarıyla birlikte. Yürüyerek ve yerbal elli, yüz fersah uzakta. 
Ustabaşlar, kemerlerinde tabancalarla at sırtında gezerler. Bunlara 
çoban veya repuntadores denir. İşletmeyi devreden yetkili temsilciler 
şöyle yazar: "çok başlı." Endüstriyel sığırlardır (Loc. Cit.).

Yük hayvanlarına, et parçalarına indirgenmiş işçiler, insanlıklarını 
inkâr etmiş, sermayenin kölesi olmuş, cehennem gibi günlere, 
ustabaşılarının şiddetine katlanıyor ve kendilerini kurtarmaya karar 
verdiklerinde avlanıyor, işkence görüyor ve çoğu zaman öldürülüyorlar:
Yürü, çalış, terle ve kana, lanetli et! Bataklık kıyısındaki yaşlı 
sığırlar gibi bitkin düşüp ölsen ne fark eder? Ucuzsun ve her yerde 
bulunabilirsin.[...]Sonra açlığa, yorgunluğa, ateşe, ölümcül 
umutsuzluğa, karmaşık ve uğursuz teçhizatıyla işkence denen bela 
eklenecekti. Siyasi engizisyonu ve dini engizisyonu biliyordun. Şimdi en 
kötü şöhretlisini, altın engizisyonu biliyorsun. Zincirlerden ve 
tokmaklardan neden bahsediyorsun? Bunlar Paraguay'da klasikleşmiştir ve 
neden kılıç, karton ve sahte terazinin beceriksiz anası yerine adaletin 
simgesi olarak görülmediklerini bilmiyorum ("İşkence ve Cinayet", 
BARRETT, 1978:133).

Barrett'in suçlamaları yalnızca şirketlere değil, aynı zamanda 
sermayenin suç ortakları olan ve iş dünyası seçkinleriyle ortak 
çıkarları doğrultusunda köleliği, işkenceyi, cinayeti ve 
"vatandaşlarının" tükenmişlikten ölmesini teşvik eden politikacılara da 
yöneliktir. Bu şekilde, döneminin önde gelen yerba mate şirketi olan 
Endüstriyel Paraguaya'yı "köle tüccarı" olmakla suçluyor ve "kan 
parasını" lanetliyor ("El Botín," BARRETT, 1978: 138), ancak asıl hedefi 
Paraguay devletinin kendisi:
Ustabaşının arkasında frak giyen köle tüccarı, şirket müdürü, siyasi 
vicdanların ne kadar ucuz olduğunu bilen "ünlü iş adamı" var. Kölelik 
köklü bir geçmişe sahip. Gelin, yerba mate plantasyonunun köleleri, 
bağımsızlığınızın yüzüncü yılını bizimle birlikte kutlayın! 
("Esclavitud," BARRETT, 1978: 175).

Barrett, "Yerba mate plantasyonunun köleleri ne tür vatandaşlar?" diye 
soruyor. "Paraguay Cumhuriyeti işçilerine ne tür özgürlükler ve haklar 
sunuyor?" Yazar, kapitalizmin Koloni'den miras kalan yarı köleci 
egemenlik biçimleriyle birleşerek en acımasız ve insan karşıtı yüzünü 
Latin Amerika gibi bölgelerde gösterdiğine dikkat çekiyor.

Ancak Barrett, kendini yalnızca kınamayla sınırlamadı ve Asunción 
işçileri arasında siyasi ajitasyona aktif olarak katıldı. Mücadele ve 
yaşam için anarşist bir öneri sunduğu "Paraguaylı İşçilere Üç 
Ders"inden, "Ben de bir işçiyim ve başka bir şey olmak istemiyorum. 
(...) İşçi köle değil, yaratıcı demektir" ("Dünya", BARRETT, 2011: 137) 
diye başlayan ilk derse, "Dünya"ya odaklanmak istiyorum. Birçok 
yazısında olduğu gibi, bu vesileyle de Paraguaylı seçkinlerin "barbar" 
olarak gördükleri Guaraní temelli topluma dayattığı kapitalist 
"medeniyet" ve "ilerleme"yi eleştirir: "Ama kendimizi medenileştirelim, 
ilerleyelim; onlar vahşi bir lüksle gelip sefalet ve suçla aşağı 
inecekler" (A.g.e.: 139). Yazarın Paraguay'ın "gelişmiş" ülkelere göre 
önemli bir avantajı olarak gördüğü şeylerden biri, toprağın yalnızca bir 
geçim kaynağı olarak değil, aynı zamanda manevi, ticari olmayan 
boyutuyla da sakinleri için hâlâ taşıdığı önemdir. Barrett'a göre 
"toprak her şeydir", köylüye özerklik sağlar ve onu yabancılaşmış emeğin 
boyunduruğundan kurtarır. Buradan hareketle yazar, rantı emekçilerin baş 
düşmanı olarak kınar ve toprağın ve kaynaklarının özel ellerde 
toplanmasına karşı toplumsallaştırılmasını savunur:
Sahibine öfkelenelim. O gaspçıdır. O asalaktır. O davetsiz misafirdir. 
Toprak herkese aittir ve herkes emeğiyle orantılı olarak zengin 
olmalıdır. Doğal kaynaklar, su, güneş ve toprak herkese aittir. İnsan, 
emeğiyle orantılı olarak toprağın tadını çıkarsın. Onu eken, hasadını 
biçsin, alın teriyle sulasın ve özenle korusun (A.g.e.: 141).

Toprak, onu işleyenlere aittir. Barrett, kıtayı sarsmak üzere olan köylü 
mücadelelerinin sloganını tekrarlar. Aslında, toprağın, işçinin 
özgürlüğüne ve gelecekteki bir toplumun sağlamlaşmasına olanak 
sağlayacak ilk ve en önemli toplumsal fethin tam da Latin Amerika'da 
olacağından emindir:
Ve bu fethin, işçilerin daha güçlü ve özgür olduğu ve olacağı Amerika'da 
yapılacağına inanıyorum. Toprak burada insanlığa geri verilecektir. 
Burada, kesin ışık ve yön çağına girdiğimizde, hepimiz toprakla, kutsal 
toprakla, ölümsüz anneyle, çifte anneyle barışacağız çünkü bize hayat 
verdikten sonra dinlenmeyi de sunuyor (Loc. cit.).

Bu nedenle, Barrett için toprak anadır; özelleştirilmemesi veya yok 
edilmemesi gereken hayattır: "Toprağı özgürleştirelim, toprağı savunalım 
(...) Her şey topraktan gelir ve biz toprağız." Vizyonu, tarım sorununun 
salt ekonomik yorumlarından uzaklaşır ve toprak ile onu işleyen 
"çocukları" arasındaki bağlantının hayati boyutunu benimser.

Barrett, zamanının en güçlü kınama seslerinden biriydi: 20. yüzyılın 
başında Paraguay'da karşılaştığı eşitsizliği, sömürüyü ve otoriterliği 
şiddetle eleştirdi. Zamanının kapitalist sisteminin uyandırdığı "kutsal 
öfkesi" anarşizmde ifadesini buldu. Böylece Barrett, Paraguay gerçekliği 
tarafından anarşize edildi ve aynı zamanda anarşizmi, sosyoekonomik 
özgüllüğünden kaynaklanan kendi renklerini alarak "Paraguaylaştırıldı". 
Bugün, keskin muhakemesi, yerbales'in yerini "soya fasulyesi 
cumhuriyetlerine" bıraktığı ve kapitalizmin siyasi elitlerle işbirliği 
yaparak ekosistemleri ve halkları mahvetmeye devam ettiği bölgesel 
egemenlik ve sömürü analizleri konusunda şaşırtıcı olmaya devam ediyor.

Gaya Makaran

Kaynakça
BARRETT, Rafalel, 1978, El dolor paraguayo (Paraguay Acısı), Roa 
Bastos'un önsözü, Caracas, Biblioteca Ayacucho.
BARRETT, Rafael, 2011, El dolor paraguayo (Paraguay Acısı), Asunción, 
Servilibros.
BARRETT, Rafael, 2008, A partir de ahora el battlee será libre (Şu andan 
itibaren Savaş Özgür Olacak), Santiago Alba Rico, Buenos Aires, 
Madreselva'nın önsözü.

https://www.federacionanarquistademexico.org/
________________________________________
A - I n f o s Anartistlerce Hazirlanan, anartistlere yonelik,
anartistlerle ilgili cok-dilli haber servisi
Send news reports to A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
Subscribe/Unsubscribe https://ainfos.ca/mailman/listinfo/a-infos-tr
Archive http://ainfos.ca/tr